Kort: het GPMI, geïndividualiseerd project voor maatschappelijke integratie, in het Frans PIIS, is een schriftelijke overeenkomst met het OCMW. Sinds 1 november 2016 geldt het in principe voor nieuwe leefloongerechtigden, behalve bij een vrijstelling om gezondheids- of billijkheidsredenen. Het bevat doelen voor werk, opleiding, studies, huisvesting of gezondheid. Niet-naleving zonder geldige reden kan een schorsing van maximaal één maand opleveren, of 3 maanden bij herhaling.
Maak een schatting volgens je gezinssituatie.
Wat is een GPMI?
De wet van 26 mei 2002 over maatschappelijke integratie voorziet een schriftelijk project dat je met de maatschappelijk werker uitwerkt. Het beschrijft:
- Je doelen: werk vinden, een opleiding volgen, studies afronden, stabiele huisvesting zoeken, je gezondheid verzorgen of een taal leren, in de oorspronkelijke Franstalige context bijvoorbeeld Frans.
- De stappen en planning om die doelen te bereiken.
- Jouw afspraken: bijvoorbeeld inschrijving bij Forem of Actiris, sollicitaties of een cursus volgen, met de bevoegde dienst aangepast aan je gewest.
- De afspraken van het OCMW: begeleiding, kosten voor vervoer, kinderopvang of schoolmateriaal, en doorverwijzing.
Het is geen loutere formaliteit. Een goed GPMI is haalbaar en houdt rekening met je situatie. Je mag doelen bespreken, zelf voorstellen doen en aanpassingen vragen.
Wie moet een GPMI ondertekenen?
Sinds 1 november 2016 geldt in principe een GPMI voor nieuwe personen die leefloon krijgen, ongeacht hun leeftijd. Voordien was het vooral verplicht voor jongeren onder 25 en studenten.
Het wordt afgesloten binnen 3 maanden na de toekenning. Jij, de maatschappelijk werker en het OCMW ondertekenen het. Je krijgt een exemplaar.
Je kunt 5 kalenderdagen bedenktijd vragen vóór je tekent en je bij gesprekken laten bijstaan door iemand naar keuze.
Vrijstelling om gezondheids- of billijkheidsredenen
Het OCMW kan een vrijstelling motiveren op twee gronden:
- Gezondheid: ziekte, handicap of psychische problemen maken een project onmogelijk. Een medisch attest kan gevraagd worden.
- Billijkheid: persoonlijke omstandigheden maken het onredelijk, bijvoorbeeld voltijdse zorg voor een zieke naaste, een alleenstaande ouder met een zeer jong kind zonder opvang, of iemand dicht bij de pensioenleeftijd.
De reden moet in het dossier staan. Een vrijstelling kan tijdelijk zijn en later worden herzien. Bespreek je situatie duidelijk en breng bewijzen mee.
Voorbeelden van doelen
| Situatie | Mogelijke GPMI-doelen |
|---|---|
| Werkloosheidsrecht eindigt, 45 jaar | Competentiebalans, beroepsopleiding, sollicitaties en eventueel artikel 60 |
| Jongere van 19 zonder diploma | Opleiding of onderwijs voor sociale promotie hervatten om een diploma secundair onderwijs, in de Franstalige context CESS, te behalen |
| Student van 22 | Slagen, een vakantiejob doen en een studietoelage aanvragen |
| Overmatige schulden | Budgetbegeleiding of schuldbemiddeling |
| Pas in België aangekomen | Taalles, inburgering en diploma-erkenning; in de bron bijvoorbeeld Frans leren |
Het project kan ook brede sociale integratie nastreven zonder onmiddellijk werkdoel: deelnemen aan activiteiten, zelfvertrouwen opbouwen of gezondheids- en woonproblemen aanpakken.
Studeren met OCMW-steun
Het OCMW kan leefloon toekennen aan een student in secundair of hoger onderwijs als de studies naar zelfstandigheid leiden. Dan is een studenten-GPMI verplicht. Gewoonlijk bevat het:
- lessen volgen en examens afleggen;
- resultaten en inschrijvingsattesten bezorgen;
- een studietoelage en kinderbijslag aanvragen;
- tijdens vakanties werken als dat met de studies verenigbaar is.
Het bevoegde OCMW is dat van de gemeente waar je bij de aanvraag gedomicilieerd was. Het blijft bevoegd tijdens de studies. Het onderzoekt ook of je ouders voldoende kunnen bijdragen vanuit hun onderhoudsplicht en kan hun een bijdrage vragen als ze draagkracht hebben.
Studentenjob: welk inkomen mag je houden?
Een student met leefloon mag een studentenjob doen. Een deel van de inkomsten wordt vrijgesteld en niet van het leefloon afgetrokken: 321,99 € per maand volgens het bedrag van 1 september 2026. Het resterende loon vermindert het leefloon volgens de toepasselijke berekening.
Bespreek de toepassing en eventuele berekening over een jaar met je maatschappelijk werker, vooral als je veel tijdens de zomer werkt. Gebruik de bruto-nettorekenhulp voor studentenjobs voor een loonschatting.
Evaluatie en sancties
Je maatschappelijk werker evalueert het project meerdere keren per jaar, met minstens één persoonlijk gesprek. Veranderde omstandigheden of onhaalbare doelen kunnen tot een aanpassing leiden.
Leef je het GPMI zonder geldige reden niet na, dan kan het OCMW:
- het leefloon geheel of gedeeltelijk schorsen voor maximaal 1 maand;
- bij herhaling binnen één jaar schorsen voor maximaal 3 maanden;
- uitstel toestaan, zodat de sanctie niet uitgevoerd wordt als je gedurende een periode de voorwaarden naleeft.
Je kunt vóór de sanctie vragen om gehoord te worden. Een geldige reden, zoals ziekte, opvangproblemen of een te laat ontvangen uitnodiging, moet mee beoordeeld worden. Bewaar bewijs. Beroep is mogelijk bij de arbeidsrechtbank binnen 3 maanden.
Maak van het GPMI een bruikbaar project
- Bereid het gesprek voor: noteer doelen, obstakels zoals opvang, vervoer, gezondheid of taal, en welke hulp nodig is.
- Teken geen onhaalbare doelstelling: tien online sollicitaties per week is niet realistisch zonder computerkennis. Stel eerst opleiding voor.
- Vraag welke kosten het OCMW draagt: busabonnement, inschrijving, materiaal of kinderopvang. Zet de afspraken in het project.
- Bewaar je exemplaar en bewijzen: inschrijvingen, aanwezigheidsattesten, sollicitaties en medische attesten.
- Meld problemen vroeg: vraag aanpassing vóór de evaluatie als een doel onmogelijk wordt.
Veelgestelde vragen
Is een GPMI verplicht?
In principe voor nieuwe leefloongerechtigden sinds 1 november 2016, behalve bij gemotiveerde vrijstelling om gezondheids- of billijkheidsredenen. Voor studenten is het verplicht.
Mag ik weigeren te ondertekenen?
Je mag de inhoud bespreken en vijf dagen bedenktijd vragen. Elk project zonder geldige reden weigeren kan gevolgen hebben voor je leefloon.
Kan een student leefloon krijgen?
Ja, als het OCMW de studies als weg naar zelfstandigheid aanvaardt en de ouders onvoldoende kunnen bijdragen. Er wordt een studenten-GPMI afgesloten.
Hoeveel mag een student bijverdienen?
Volgens de hier beschreven vrijstelling blijft 321,99 € per maand in 2026 buiten de leefloonberekening. Het overige loon kan worden afgetrokken. Laat de concrete toepassing bevestigen.
Welke sanctie is mogelijk bij niet-naleving?
Een volledige of gedeeltelijke schorsing tot één maand, of drie maanden bij herhaling binnen het jaar. Uitstel is mogelijk.
Meer gidsen over het OCMW
- Referentieadres bij het OCMW: voorwaarden
- Artikel 60 OCMW: werk, loon en werkloosheid
- Voedselpakket OCMW: voorwaarden en aanvraag
- Hoelang kun je een leefloon krijgen?
- Huisvesting OCMW: huurwaarborg en steun
- Organieke OCMW-wet: je rechten uitgelegd
- Schuldbemiddeling OCMW: hoe werkt het?
- Uitbetaling leefloon: termijnen en kalender
- Welk OCMW contacteren? Gemeente en aanvraag
Bronnen
Onderstaande referenties zijn deels Franstalig; de gewestelijke regels blijven van toepassing.
- Droits Quotidiens — oorspronkelijke referentie
- Fédération des CPAS (UVCW) — oorspronkelijke referentie
- Bruxelles-J — oorspronkelijke referentie
- SPP Intégration sociale — oorspronkelijke referentie
Infocheck.be is geen officiële website. Deze gids vereenvoudigt de regels. Bedragen en datums zijn informatief: vraag je maatschappelijk werker of het OCMW van je gemeente om je persoonlijke situatie te bevestigen.