Kort: er geldt geen maximumduur voor het leefloon. Je behoudt het zolang je aan de voorwaarden voldoet: onvoldoende middelen, werkelijk verblijf in België, werkbereidheid tenzij gezondheid of billijkheid dat verhindert, en naleving van je GPMI. Het OCMW herbekijkt je dossier minstens jaarlijks en kan de hulp schorsen of stopzetten als een voorwaarde wegvalt.
Schat het bedrag voor je gezinssituatie.
Geen tijdslimiet, wel blijvende voorwaarden
De wet van 26 mei 2002 legt geen maximale duur vast. Het leefloon is het laatste sociale vangnet voor mensen die geen andere of geen voldoende rechten hebben.
Je krijgt het recht echter nooit onvoorwaardelijk voor altijd. De voorwaarden moeten elke maand vervuld zijn:
- werkelijk in België verblijven;
- onvoldoende bestaansmiddelen hebben;
- bereid zijn te werken, behalve bij gezondheids- of billijkheidsredenen;
- je rechten op andere inkomsten laten gelden, zoals werkloosheid, ziekenfonds, pensioen, kinderbijslag of onderhoudsgeld;
- je geïndividualiseerd project voor maatschappelijke integratie, GPMI, naleven.
Het OCMW moet je situatie minstens jaarlijks opnieuw onderzoeken en ook na elke belangrijke verandering die je meldt.
Hoelang krijgen mensen in de praktijk hulp?
Dat verschilt sterk. Voor velen is de steun een overgang van enkele maanden: tot ze werk vinden, hun studies afronden, een ziekenfondsuitkering ontvangen of onderhoudsgeld geregeld is. Voor anderen, vaak met een slechte gezondheid of ver van de arbeidsmarkt, duurt de steun meerdere jaren.
Sinds de werkloosheidshervorming van 2026 komen ook mensen bij het OCMW na het einde van hun werkloosheidsrecht. Voor hen geldt evenmin een vaste einddatum, maar het OCMW zal een inschakelingsproject bespreken: opleiding, een artikel 60-contract of begeleid werk zoeken.
Wanneer stopt of daalt het leefloon?
| Situatie | Gevolg |
|---|---|
| Je vindt werk met voldoende loon | Het leefloon daalt of stopt |
| Je krijgt een andere uitkering: werkloosheid, ziekenfonds, pensioen of IGO | Het OCMW trekt die af of zet de hulp stop |
| Je gaat samenwonen met een partner met inkomen | Je wordt samenwonend; het partnerinkomen kan meetellen |
| Je verlaat België of verblijft er minder | Het recht kan eindigen; buitenlandse verblijven moeten gemeld worden |
| Je weigert passend werk of zoekt geen werk | Weigering of stopzetting wegens onvoldoende werkbereidheid |
| Je verhuist naar een andere gemeente | Een ander OCMW wordt bevoegd; dien daar een aanvraag in |
Meld ook een erfenis, verkoop van een goed of grote storting: die kan de hulp tijdelijk verminderen of schorsen. Zie leefloon voor samenwonenden en eigenaars.
Sancties: tijdelijke schorsing
Naast het verlies van het recht kan het OCMW het leefloon tijdelijk schorsen:
- Het GPMI zonder geldige reden niet naleven: volledige of gedeeltelijke schorsing van maximaal 1 maand, of maximaal 3 maanden bij herhaling binnen één jaar.
- Niet-gemelde inkomsten of onjuiste verklaringen: maximaal 6 maanden, bij bedrieglijk opzet 12 maanden, en het dubbele bij herhaling binnen 3 jaar.
Het OCMW kan ook onterecht betaalde bedragen terugvorderen. Voor een sanctie kun je vragen om gehoord te worden. Soms is uitstel mogelijk. Je kunt binnen 3 maanden beroep aantekenen bij de arbeidsrechtbank.
Wat controleert het OCMW bij een herziening?
Minstens jaarlijks, en vaak vaker, kan de maatschappelijk werker:
- recente bankafschriften vragen;
- je gezinssamenstelling controleren en een huisbezoek doen;
- je zoektocht naar werk of opleiding bespreken;
- socialezekerheidsdatabanken over werk, uitkeringen en inkomen raadplegen.
Meld spontaan elk nieuw werk, ook een korte opdracht of studentenjob, verhuizing en iemand die in- of uittrekt. Zo voorkom je latere terugvorderingen en sancties.
Je rechten tijdens de hele steunperiode
Ook wie lang steun krijgt, behoudt zijn rechten. Je kunt:
- Gehoord worden vóór een ongunstige beslissing en je laten begeleiden door iemand naar keuze.
- Je dossier inkijken en kopieën vragen van stukken die je betreffen.
- Een schriftelijke, gemotiveerde beslissing ontvangen die vermeldt hoe je beroep aantekent.
- Andere hulp vragen, bijvoorbeeld voor gezondheid, energie, huisvesting of schoolkosten.
- Een andere maatschappelijk werker vragen als de samenwerking moeilijk verloopt. Dien je verzoek schriftelijk in.
- Gratis beroep aantekenen bij de arbeidsrechtbank binnen 3 maanden.
Zelf moet je reageren op uitnodigingen, gevraagde documenten bezorgen en wijzigingen melden. Een gemiste afspraak zonder uitleg kan een betaling vertragen. Verwittig vooraf en bewaar je bericht.
Bij de wettelijke pensioenleeftijd, 66 sinds 2025 en 67 vanaf 2030, wordt in principe onderzocht of je recht hebt op de inkomensgarantie voor ouderen, IGO, van de Federale Pensioendienst. Het OCMW moet je bij de aanvraag helpen.
Wegen naar een ander inkomen
- Werk: door de socioprofessionele vrijstelling kan tijdelijk een deel van je arbeidsinkomen buiten beschouwing blijven, 321,99 € per maand in 2026. Werken kan daardoor meer opleveren dan alleen leefloon.
- Artikel 60: een arbeidsovereenkomst met het OCMW kan een werkloosheidsrecht openen na 312 arbeidsdagen.
- Opleiding: een kwalificerende opleiding via Forem, Bruxelles Formation of VDAB, soms met een premie.
- Andere rechten: ziekenfonds bij ziekte, tegemoetkomingen voor personen met een handicap of IGO op pensioenleeftijd.
Een leefloon is geen lening. Het moet niet later worden terugbetaald, behalve als het onterecht werd ontvangen, bijvoorbeeld door fraude of niet-gemelde inkomsten, of als het een voorschot op een andere uitkering was.
Veelgestelde vragen
Hoelang kun je leefloon krijgen?
Er is geen maximumduur. Je behoudt het zolang je aan de voorwaarden voldoet. Het OCMW herbekijkt je dossier minstens eenmaal per jaar.
Stopt leefloon na twee jaar, zoals werkloosheid?
Nee. De tijdsbeperking van 2026 betreft werkloosheid, niet het leefloon.
Waarom werd mijn leefloon stopgezet?
Meestal omdat een voorwaarde niet meer vervuld is: nieuwe inkomsten, samenwonen, vertrek naar het buitenland, geweigerd werk of niet-naleving van het GPMI. Het OCMW moet een schriftelijke, gemotiveerde beslissing sturen.
Moet je leefloon terugbetalen?
Niet normaal gezien. Wel bij een onterechte betaling of een voorschot in afwachting van een andere uitkering.
Kan ik na een stopzetting opnieuw aanvragen?
Ja, zodra je situatie verandert en je opnieuw aan de voorwaarden voldoet. De gewone aanvraagprocedure geldt.
Meer gidsen over het OCMW
- Referentieadres bij het OCMW: voorwaarden
- Artikel 60 OCMW: werk, loon en werkloosheid
- Voedselpakket OCMW: voorwaarden en aanvraag
- Huisvesting OCMW: huurwaarborg en steun
- Organieke OCMW-wet: je rechten uitgelegd
- Schuldbemiddeling OCMW: hoe werkt het?
- Uitbetaling leefloon: termijnen en kalender
- GPMI OCMW: contract, rechten en sancties
- Welk OCMW contacteren? Gemeente en aanvraag
Bronnen
Onderstaande referenties zijn deels Franstalig; de gewestelijke regels blijven van toepassing.
- Droits Quotidiens — oorspronkelijke referentie
- Fédération des CPAS (UVCW) — oorspronkelijke referentie
- Sécurité sociale (socialsecurity.be) — oorspronkelijke referentie
- SPP Intégration sociale — oorspronkelijke referentie
Infocheck.be is geen officiële website. Deze gids vereenvoudigt de regels. Bedragen en datums zijn informatief: vraag je maatschappelijk werker of het OCMW van je gemeente om je persoonlijke situatie te bevestigen.