Kort: meestal is het OCMW van de gemeente waar je werkelijk woont bevoegd. Er zijn uitzonderingen: studenten vallen onder het OCMW van hun domicilie bij de aanvraag; personen in een woonzorgcentrum, psychiatrisch ziekenhuis of bepaalde instelling doorgaans onder dat van hun eerdere domicilie. Een onbevoegd OCMW moet je aanvraag binnen 5 dagen doorsturen.
Schat het bedrag voor je gezinssituatie.
Basisregel: waar je gewoonlijk verblijft
Elke Waalse en Brusselse gemeente heeft een OCMW. In Vlaanderen is het bestuurlijk geïntegreerd met de gemeente, maar het bevoegdheidsprincipe blijft hetzelfde: het OCMW van je gewoonlijke verblijfplaats, waar je werkelijk leeft.
Meestal is dat ook je officiële domicilie, het adres op je identiteitskaart. Maar als je al maanden bij een vriend in Luik woont en nog in Namen gedomicilieerd bent, is in principe het OCMW van Luik bevoegd. Het zal vragen je domicilie in orde te brengen.
Deze regel volgt uit de wet van 2 april 1965, die ook bepaalt welk OCMW kosten draagt wanneer iemand verhuist.
Bijzondere situaties
| Situatie | Bevoegd OCMW |
|---|---|
| Je woont op je domicilie | Het OCMW van die gemeente |
| Student met voltijds onderwijs | Het OCMW van de gemeente waar je bij de aanvraag in het bevolkingsregister stond; het blijft bevoegd tijdens de studies |
| Woonzorgcentrum, psychiatrisch ziekenhuis of bepaalde instelling | In principe het OCMW van je domicilie vóór opname |
| Dakloos | Het OCMW van de gemeente waar je je bevindt |
| Dakloos met referentieadres | In principe het OCMW dat dat adres gaf |
| Asielzoeker met verplichte plaats van inschrijving | Bijzondere regels; vraag uitleg bij je centrum of Fedasil |
Lees voor dakloosheid het referentieadres bij het OCMW, en voor studenten de studentenrubriek in onze GPMI-gids.
Bij het verkeerde OCMW aangeklopt?
Een OCMW dat zich niet bevoegd acht, mag je niet gewoon wegsturen. Het moet:
- je aanvraag registreren en een ontvangstbewijs geven;
- ze binnen 5 dagen doorsturen naar het OCMW dat het bevoegd acht;
- je van de doorzending op de hoogte brengen.
De datum van je eerste aanvraag blijft belangrijk, omdat leefloon vanaf de aanvraag verschuldigd kan zijn. Als twee OCMW's het dossier naar elkaar sturen, kan de POD Maatschappelijke Integratie over het bevoegdheidsgeschil oordelen.
De 19 Brusselse OCMW's
Elk van de 19 Brusselse gemeenten heeft een eigen OCMW met eigen aanvullende hulp, openingsuren en antennes. Grote OCMW's hebben verschillende wijkkantoren. Brussel-Stad heeft bijvoorbeeld vestigingen in Laken, Neder-Over-Heembeek en Haren.
- Anderlecht
- Oudergem
- Sint-Agatha-Berchem
- Brussel-Stad, inclusief Laken, Haren en Neder-Over-Heembeek
- Etterbeek
- Evere
- Vorst
- Ganshoren
- Elsene
- Jette
- Koekelberg
- Sint-Jans-Molenbeek
- Sint-Gillis
- Sint-Joost-ten-Node
- Schaarbeek
- Ukkel
- Watermaal-Bosvoorde
- Sint-Lambrechts-Woluwe
- Sint-Pieters-Woluwe
Wallonië heeft meer dan 250 gemeentelijke OCMW's. Ook steden zoals Charleroi, Luik, Namen, Bergen en La Louvière werken met wijkantennes of kantoren in deelgemeenten. In Charleroi gaat het bijvoorbeeld om Marcinelle, Gilly, Jumet en Montignies-sur-Sambre. De gemeente, niet de wijk, bepaalt welk OCMW bevoegd is. Daarna verwijst het centrum naar het juiste wijkkantoor.
Adres en openingsuren vinden
- Gemeentewebsite: meestal staat er een OCMW-pagina met adres, telefoon en permanenties.
- OCMW-website: grote steden vermelden er de wijkantennes.
- De OCMW-gids van de POD Maatschappelijke Integratie op mi-is.be.
- Het gemeentehuis of de bevolkingsdienst kan het adres geven.
- Bruxelles-J geeft jongeren in Brussel uitleg over het bevoegde OCMW.
Veel diensten hebben vaste permanenties, soms zonder afspraak, of werken op telefonische afspraak. Bel vooraf, zeker in grote steden met wachtrijen.
Welke hulp kun je vragen?
Het OCMW doet meer dan leefloon betalen. Ook bij een laag loon, werkloosheid of pensioen kan het hulp onderzoeken:
- Medisch: medische kaart, geneesmiddelen, ziekenhuisfacturen en bril.
- Energie: verwarmingstoelage voor stookolie, tussenkomst via het energiefonds en afbetalingsplannen.
- Huisvesting: huurwaarborg, installatiepremie, verhuishulp en noodopvang. Zie huisvesting via het OCMW.
- Schulden: budgetbegeleiding en schuldbemiddeling.
- Voeding: pakketten, sociale kruidenier en sociaal restaurant. Zie voedselhulp.
- Kinderen: schoolkosten, kampen, sport en cultuur.
- Werk: inschakelingsdienst, opleiding en artikel 60-contracten.
- Ouderen: woonzorg, maaltijden aan huis, gezinszorg en kleine klussen.
Niet elke aanvullende hulp is overal verplicht. Budget en lokaal beleid verschillen. Vraag welke mogelijkheden jouw OCMW heeft.
Je eerste bezoek voorbereiden
Ook zonder alle documenten mag je een aanvraag indienen. Het OCMW moet ze registreren en zeggen wat ontbreekt. Voor een vlotte behandeling neem je mee:
- je identiteitskaart of verblijfsdocument;
- bankafschriften van de afgelopen maanden;
- inkomensbewijzen: loon, werkloosheid, ziekenfonds en onderhoudsgeld;
- je huurcontract en huurbewijs;
- je gezinssamenstelling, die het OCMW vaak zelf bij de gemeente opvraagt;
- bij einde werkloosheid je uitsluitingsbrief of kennisgeving van einde recht. Zie wat te doen na uitsluiting.
Het OCMW heeft 30 dagen om over een leefloonaanvraag te beslissen. Tijdens het sociaal onderzoek volgt doorgaans een huisbezoek. Gebruik de leefloonrekenhulp voor een bedragsschatting.
Veelgestelde vragen
Welk OCMW moet ik contacteren?
Meestal dat van de gemeente waar je werkelijk woont. Voor studenten, instellingsverblijf en dakloosheid gelden uitzonderingen.
Welk OCMW betaalt na een verhuizing?
In principe dat van de nieuwe verblijfsgemeente. Verwittig het oude OCMW en dien een nieuwe aanvraag in om een onderbreking te voorkomen.
Ik studeer in Louvain-la-Neuve en ben bij mijn ouders in Charleroi gedomicilieerd. Welk OCMW?
In principe Charleroi, als je daar bij de aanvraag in het bevolkingsregister stond. Het blijft tijdens je studies bevoegd.
Mag het verkeerde OCMW mijn aanvraag weigeren te registreren?
Nee. Het moet registreren, een ontvangstbewijs geven en binnen vijf dagen naar het bevoegd geachte OCMW doorsturen.
Hoeveel OCMW's heeft Brussel?
Negentien, één per gemeente. De grootste werken met meerdere sociale wijkantennes.
Meer gidsen over het OCMW
- Referentieadres bij het OCMW: voorwaarden
- Artikel 60 OCMW: werk, loon en werkloosheid
- Voedselpakket OCMW: voorwaarden en aanvraag
- Hoelang kun je een leefloon krijgen?
- Huisvesting OCMW: huurwaarborg en steun
- Organieke OCMW-wet: je rechten uitgelegd
- Schuldbemiddeling OCMW: hoe werkt het?
- Uitbetaling leefloon: termijnen en kalender
- GPMI OCMW: contract, rechten en sancties
Bronnen
Onderstaande referenties zijn deels Franstalig; de gewestelijke regels blijven van toepassing.
- Bruxelles-J — oorspronkelijke referentie
- Droits Quotidiens — oorspronkelijke referentie
- SPP Intégration sociale — oorspronkelijke referentie
- Sécurité sociale (socialsecurity.be) — oorspronkelijke referentie
Infocheck.be is geen officiële website. Deze gids vereenvoudigt de regels. Bedragen en datums zijn informatief: vraag je maatschappelijk werker of het OCMW van je gemeente om je persoonlijke situatie te bevestigen.