Kort: het OCMW kan je huurwaarborg voorschieten of waarborgen, een installatiepremie betalen wanneer je dakloosheid achter je laat, ter waarde van één maand leefloon met gezinslast, 1 847,89 € in 2026, nood- of doorgangshuisvesting aanbieden en naar sociale verhuurders verwijzen. Een verhuurder mag je niet uitsluitend weigeren omdat je inkomen van het OCMW komt.
Maak een schatting volgens je gezinssituatie.
Hulp bij de huurwaarborg
Een huurwaarborg in één keer betalen is vaak moeilijk met een leefloon. Het toegelaten maximumbedrag verschilt volgens het gewest en de vorm van de waarborg. De verwijzing in de oorspronkelijke Franstalige gids naar 2 maanden op een geblokkeerde rekening of 3 via een bankwaarborg mag niet als algemene Vlaamse huurregel worden gelezen. Vraag de toepasselijke grens na voor jouw huurcontract.
Het OCMW kan op twee manieren helpen:
- Een waarborgbrief: het OCMW verbindt zich schriftelijk tegenover de verhuurder om bij schade of achterstallen op het einde van de huur te betalen. Je betaalt aanvankelijk niets, maar moet het OCMW terugbetalen als het tussenkomt.
- Een voorschot: het OCMW stort de waarborg op een geblokkeerde rekening op je naam. Je betaalt die geleidelijk terug, bijvoorbeeld via een maandelijkse inhouding.
Een OCMW-waarborgbrief kan herkenbaar zijn voor verhuurders, die de kandidaat soms weigeren. Daarom gebruiken veel OCMW's een minder opvallende gewone bankwaarborg.
Er bestaan ook renteloze huurwaarborgleningen, onder meer via het Brusselse Woningfonds, Fonds BRUGAL, en gewestelijke sociale kredietorganisaties in Wallonië. Bespreek de passendste oplossing met je maatschappelijk werker.
De installatiepremie
De installatiepremie helpt mensen die niet langer dakloos zijn hun nieuwe woning in te richten: bed, koelkast, kooktoestel, vaatwerk en gordijnen.
| Onderdeel | Regel |
|---|---|
| Voor wie? | Wie de hoedanigheid van dakloze verliest door een woning als hoofdverblijfplaats te betrekken |
| Bedrag 2026 | Één maand leefloon met gezinslast: 1 847,89 € |
| Hoe vaak? | Eenmaal in je leven |
| Waar aanvragen? | Bij het OCMW van de gemeente van de nieuwe woning |
Onder voorwaarden komen ook personen met een gelijkwaardig laag inkomen zonder leefloon in aanmerking, bijvoorbeeld met een bescheiden vervangingsuitkering, en mensen die een opvanghuis of noodopvang verlaten. Vraag de premie zodra je de huurovereenkomst ondertekent.
Ook zonder installatiepremie kan het OCMW maatschappelijke hulp bieden voor meubels en verhuizing, of naar kringwinkels en tweedehandszaken verwijzen.
Nood- en doorgangswoningen
Veel OCMW's beschikken over noodwoningen voor dagen of weken na brand, uithuiszetting of geweld, en doorgangswoningen voor enkele maanden terwijl je een duurzame oplossing zoekt. Het aanbod is beperkt en bedoeld voor de ernstigste situaties. Een maatschappelijk werker beoordeelt de nood.
Vraag bij dakloosheid ook een referentieadres om je rechten te behouden. Sociale nooddiensten kunnen naar een slaapplaats verwijzen: Samusocial in Brussel en relais sociaux in Wallonië. Bel 112 bij onmiddellijk gevaar.
Een woning vinden met OCMW-inkomen
- Sociale verhuurkantoren: ze verhuren private woningen aan een lagere huur voor mensen met een bescheiden inkomen. Schrijf je in bij de bevoegde organisaties in je gewest.
- Sociale huisvesting: schrijf je in bij een Waalse société de logement de service public of Brusselse openbare vastgoedmaatschappij. De wachtlijsten zijn lang: schrijf je vroeg in en volg de vereiste hernieuwingen op.
- Gemeente- of OCMW-woningen: sommige besturen verhuren zelf woningen.
- Private huurmarkt: zorg voor een volledig dossier met inkomen, indien nuttig een OCMW-attest en referenties van vorige verhuurders.
Controleer ook het recht op een gewestelijke huurtoelage, bijvoorbeeld voor bepaalde personen op een Brusselse wachtlijst voor sociale huisvesting. Onze rekenhulp huurindexering helpt de indexering van een huur na te rekenen.
Mag een verhuurder iemand met leefloon weigeren?
Niet uitsluitend vanwege de herkomst van het inkomen. Een weigering enkel omdat inkomen van OCMW, werkloosheid of een uitkering komt, kan verboden discriminatie vormen volgens de antidiscriminatiewet van 2007 en de gewestelijke huurregels. Het beschermde criterium vermogen omvat ook de bron van de inkomsten.
De verhuurder mag wel de betaalbaarheid onderzoeken en het bedrag van je inkomen opvragen. Een huur die ver boven je draagkracht ligt, kan een legitieme reden voor weigering zijn.
Bij een advertentie “geen OCMW” of een discriminerende weigering:
- bewaar bewijs: schermafbeelding, berichten en getuigen;
- meld de feiten bij Unia;
- vraag je OCMW om begeleiding.
Huur en woonkosten betalen
Het leefloon moet je huur mee dekken. Bij een te zware woonlast kan het OCMW aanvullende hulp onderzoeken, bijvoorbeeld voor huurachterstal om uithuiszetting te voorkomen. Ook energiehulp via het energiefonds en een verwarmingstoelage voor stookolie zijn mogelijk.
Ook een eigenaar kan onder voorwaarden steun krijgen: zie OCMW-rechten voor eigenaars. Deel je een woning, laat dan nagaan of je als alleenstaande of samenwonende wordt beschouwd in onze leefloongids.
Woonhulp aanvragen: de stappen
- Maak een afspraak bij het OCMW van de gemeente van de beoogde woning, of je huidige gemeente als je nog zoekt. Bekijk welk OCMW bevoegd is.
- Breng mee: het huurvoorstel of de advertentie, inkomensbewijzen en bankafschriften.
- Omschrijf je vraag: waarborg, premie, meubels, verhuizing of eerste huur.
- Wacht op een beslissing: volgens de hier beschreven procedure heeft het OCMW 30 dagen. Vraag bij een huurwaarborg om een snelle behandeling, want de verhuurder wacht mogelijk niet.
Veelgestelde vragen
Kan het OCMW mijn huurwaarborg betalen?
Ja, met een terug te betalen voorschot of een waarborgbrief. De hulp is niet automatisch: het OCMW onderzoekt je situatie.
Hoeveel bedraagt de installatiepremie in 2026?
Één maand leefloon met gezinslast: 1 847,89 € sinds 1 september 2026. Je kunt ze maar eenmaal in je leven krijgen.
Mag een verhuurder een huurder met leefloon weigeren?
Niet uitsluitend omdat het inkomen van het OCMW komt. Hij mag wel onderzoeken of je inkomen voldoende is om de huur te betalen.
Wat is een sociaal verhuurkantoor?
Een organisatie die private woningen tegen een lagere huur aan gezinnen met een bescheiden inkomen verhuurt, ook aan mensen met OCMW-steun.
Kan het OCMW helpen bij dreigende uithuiszetting?
Ja. Neem al bij de eerste achterstal contact op. Het kan tussenkomen, met de verhuurder overleggen of herhuisvesting helpen zoeken.
Meer gidsen over het OCMW
- Referentieadres bij het OCMW: voorwaarden
- Artikel 60 OCMW: werk, loon en werkloosheid
- Voedselpakket OCMW: voorwaarden en aanvraag
- Hoelang kun je een leefloon krijgen?
- Organieke OCMW-wet: je rechten uitgelegd
- Schuldbemiddeling OCMW: hoe werkt het?
- Uitbetaling leefloon: termijnen en kalender
- GPMI OCMW: contract, rechten en sancties
- Welk OCMW contacteren? Gemeente en aanvraag
Bronnen
Onderstaande referenties zijn deels Franstalig; de gewestelijke regels blijven van toepassing.
- Sécurité sociale (socialsecurity.be) — oorspronkelijke referentie
- Fédération des CPAS (UVCW) — oorspronkelijke referentie
- UVCW — oorspronkelijke referentie
- Unia — oorspronkelijke referentie
Infocheck.be is geen officiële website. Deze gids vereenvoudigt de regels. Bedragen en datums zijn informatief: vraag je maatschappelijk werker of het OCMW van je gemeente om je persoonlijke situatie te bevestigen.