Belgische nationaliteit: regels en hervorming

Het Wetboek van de Belgische nationaliteit

De regels om Belg te worden staan in het Wetboek van de Belgische nationaliteit van 28 juni 1984. De hervorming van 2012 (wet van 4 december 2012, in werking sinds 1 januari 2013) wijzigde dat grondig. Sindsdien verkrijg je de nationaliteit vooral via een verklaring bij de gemeente, met nauwkeurig bepaalde integratievoorwaarden. De wijzigingen van 2025 en 2026 passen onderdelen van dat wetboek aan.

De huidige voorwaarden voor een verklaring

De regeling na 5 jaar

Je kunt Belg worden als je 18 jaar bent, 5 jaar wettelijk verblijf hebt en het volgende aantoont:

• kennis van een landstaal (Nederlands, Frans of Duits) op niveau A2;
• maatschappelijke integratie: een diploma hoger secundair onderwijs, een beroepsopleiding van minstens 400 uur, een geslaagd inburgeringstraject of 5 jaar ononderbroken werk;
• economische participatie: minstens 468 arbeidsdagen als werknemer of ambtenaar in de laatste 5 jaar, of 6 kwartalen betaalde bijdragen als zelfstandige.

De regeling na 10 jaar

Na 10 jaar wettelijk verblijf moet je een landstaal kennen op niveau A2 en je deelname aan het leven van de gemeenschap aantonen. Dat kan via werk, vrijwilligerswerk, studies of andere activiteiten.

Bijzondere situaties

Er bestaan soepelere regels voor de echtgenoot van een Belg (3 jaar samenleven in België), de ouder van een Belgisch kind, personen met een handicap, personen die de pensioenleeftijd hebben bereikt en personen die in België zijn geboren. Laat de gemeente nagaan welke route en bewijsstukken voor jou gelden.

Wat al veranderde: eerst 1.000, daarna 1.030 euro

Dit is de belangrijkste wijziging die al van kracht is. Artikel 5 van de programmawet van 18 juli 2025 verhoogde het registratierecht voor een nationaliteitsaanvraag:

Je betaalt online via MyMinfin.be van de FOD Financiën, vóór je de verklaring bij de gemeente indient. De regering motiveert de verhoging met budgettaire redenen. Volgens de pers leidde de aankondiging in de zomer van 2025 tot een toestroom bij gemeenten: veel mensen wilden hun dossier nog vóór de verhoging indienen.

Let op: bij een weigering krijg je dit bedrag niet terug. Laat je dossier dus controleren voordat je betaalt.

Ruimere mogelijkheden om de nationaliteit te ontnemen

Eind januari 2026 keurde de Kamer een wetsontwerp van minister van Justitie Annelies Verlinden goed. Dat verruimt de mogelijkheid om de Belgische nationaliteit te ontnemen aan personen die Belg zijn geworden en voor ernstige feiten zijn veroordeeld.

Volgens VRT gaat het onder meer om georganiseerde criminaliteit waarin de betrokkene een doorslaggevende rol speelde, levensdelicten en zedenfeiten, met een gevangenisstraf van meer dan 5 jaar. Bij een veroordeling voor terrorisme moet de rechter zich voor personen met een dubbele nationaliteit ambtshalve over de vervallenverklaring uitspreken. Een vervallenverklaring mag iemand niet staatloos maken. Laat de actuele toepassingsvoorwaarden in een concreet dossier juridisch controleren.

De aangekondigde hervorming: wat nog niet geldt

Het federale regeerakkoord van 2025 voorziet een ruimere hervorming. Volgens gespecialiseerde organisaties zoals ADDE en Objectif omvatten de aangekondigde maatregelen:

• een burgerschapstest, met onderschrijving van waarden zoals gelijkheid tussen vrouwen en mannen en neutraliteit van de overheid;
• een verhoging van het taalniveau van A2 naar B1, in de taal van het gewest waar je woont;
• een mogelijke weigering als de aanvrager afhankelijk is van maatschappelijke hulp, met uitzonderingen zoals voor ouderen of mensen die niet kunnen werken, bij niet-betwiste belastingschulden of bij een bedreiging voor de openbare orde;
• ruimere mogelijkheden tot verlies van de nationaliteit bij fraude.

In november 2026 zijn deze aangekondigde maatregelen volgens de bronnen nog niet van kracht. Een tekst moet nog worden ingediend en goedgekeurd. Tot dan gelden de bestaande voorwaarden: A2, zonder burgerschapstest. Een nieuwe wet bevat doorgaans overgangsregels voor reeds ingediende aanvragen; controleer die zodra er een goedgekeurde tekst is.

De procedure, stap voor stap

1. Verzamel documenten: geboorteakte (gelegaliseerd of voorzien van apostille en vertaald), taalbewijs en bewijzen van integratie en werk.
2. Betaal het recht van 1.030 euro via MyMinfin.be en bewaar het betalingsbewijs.
3. Dien je verklaring in bij je woongemeente. De ambtenaar van de burgerlijke stand controleert of het dossier volledig is.
4. Het parket heeft 4 maanden om een negatief advies te geven. Zonder negatief advies wordt de nationaliteit verkregen.
5. Inschrijving: na inschrijving van de verklaring in de registers ontvang je je Belgische identiteitskaart.

Voorbeeld: Karim

Karim woont al 6 jaar wettelijk in België. Hij volgde het inburgeringstraject, heeft een attest Frans A2 en werkte de laatste 5 jaar 520 dagen als magazijnier. Daarmee voldoet hij aan de beschreven regeling na 5 jaar.

In januari 2026 betaalt hij 1.030 euro via MyMinfin.be en dient hij zijn verklaring in. Het parket maakt binnen 4 maanden geen bezwaar: Karim wordt in mei 2026 Belg. Als hij op de aangekondigde hervorming had gewacht, had hij mogelijk een test moeten afleggen en niveau B1 moeten bewijzen. Dat laatste blijft afhankelijk van de uiteindelijk goedgekeurde regels.

En de kinderen?

Een minderjarig kind van wie een ouder Belg wordt, wordt in beginsel ook automatisch Belg als het in België woont. Een in België geboren kind van buitenlandse ouders kan Belg worden via een verklaring van de ouders vóór zijn 12e verjaardag, als zij al minstens 10 jaar in België wonen, of automatisch als het in België is geboren uit een ouder die zelf in België is geboren.

De wet van 2025 wijzigde die regels niet. Het recht van 1.030 euro betreft nationaliteitsaanvragen, niet de automatische toekenningen. De precieze verblijfs- en afstammingsvoorwaarden moeten altijd worden nagegaan.

Praktische tips

• Wacht niet onnodig als je al aan de voorwaarden voldoet: de aangekondigde hervorming zou strenger zijn.
• Tel je arbeidsdagen aan de hand van je individuele pensioenrekening of loonfiches.
• Laat je dossier nakijken door de gemeente of een organisatie zoals Objectif, ADDE of Infor Jeunes vóór je 1.030 euro betaalt.
• Bewaar kopieën van alles wat je indient.

Veelgestelde vragen

Onze gidsen over nieuwe wetten

• Erfrecht: wat veranderde door de hervorming?
• Pensioen: malus, bonus en 156 dagen vanaf 2027
• Langdurige ziekte: de wet van 2026
• Ziekteverlof: attest, gewaarborgd loon en ambtenaren
• IGO: bedragen in 2026 en aangekondigde controles
• Gezinshereniging: de wet van 2025
• Moederschapsrust, geboorteverlof en ouderschapsverlof
• Belgische nationaliteit: 1.030 euro en hervormingsplannen
• Mede-eigendom: meerderheden, syndicus en reservefonds
• Burenhinder: bomen, hagen, gemene muren en overlast

Infocheck.be is geen officiële website. Deze gids beschrijft de regels zoals bekend op 10 november 2026 op basis van de hieronder vermelde bronnen. Regels kunnen veranderen: controleer je situatie vóór een beslissing bij de bevoegde instantie of een deskundige, zoals een advocaat, notaris, vakbond of ziekenfonds.

Bronnen

• Droits Quotidiens — bron (oorspronkelijke taal)
• ADDE — bron (oorspronkelijke taal)
• Objectif — bron (oorspronkelijke taal)
• VRT NWS — bron (oorspronkelijke taal)
• Justel — bron (oorspronkelijke taal)