Kort: sinds 1 september 2021 regelt Boek 3 van het Burgerlijk Wetboek, ingevoerd door de wet van 4 februari 2020, de burenrelaties. Artikel 3.101 betreft bovenmatige burenhinder. Bomen hoger dan twee meter staan in principe op twee meter van de grens; andere beplanting op een halve meter. Na een aangetekende ingebrekestelling en zestig dagen zonder reactie kun je onder voorwaarden overhangende takken op kosten van de eigenaar laten snoeien. Geschillen behoren tot de vrederechter.
Controleer erfdienstbaarheden en gemene muren in de akte en bereken de aankoopkosten.
De hervorming sinds 2021
De vroegere regels kwamen grotendeels uit het Burgerlijk Wetboek van 1804. De wet van 4 februari 2020 moderniseerde ze in Boek 3 “Goederen”, van kracht sinds 1 september 2021. Het bevat eigendom, gemene afsluitingen, beplanting, uitzichten en erfdienstbaarheden.
De nieuwe regels gelden voor nieuwe situaties en in beginsel toekomstige gevolgen van oudere situaties. Voor bijvoorbeeld lang geleden geplante bomen kunnen overgangsregels gelden. Vraag bij twijfel advies.
Bovenmatige burenhinder: artikel 3.101
Samenleven brengt gewone hinder mee: dagelijkse geluiden, een barbecuegeur of vallende bladeren. Dat is niet automatisch verboden. Als de hinder de normale ongemakken overschrijdt, moet het evenwicht worden hersteld, ook zonder fout.
Dit beginsel bestond sinds 1960 in de rechtspraak van het Hof van Cassatie en staat nu in artikel 3.101. De rechter weegt onder meer ligging, algemeen belang en het eerder bestaan van een activiteit af. Mogelijke maatregelen zijn:
- Een financiële compensatie.
- Hinderbeperking, zoals isolatie, verplaatsing van apparatuur of aangepaste uren.
- Onder voorwaarden preventieve maatregelen bij een ernstig risico.
Voorbeelden zijn een erg lawaaierige warmtepomp aan de grens, een hoog gebouw dat veel zonlicht wegneemt, bouwwerken die scheuren veroorzaken of voortdurende sterke geuren.
Bomen en hagen: plantafstanden
Artikel 3.133 bepaalt minimumafstanden, behoudens lokale regels of een schriftelijk akkoord.
| Beplanting | Minimumafstand tot de perceelgrens |
|---|---|
| Bomen, struiken en hagen hoger dan 2 m | 2 meter |
| Andere beplanting (lager dan 2 m) | 0,50 meter |
| Langs een gemene muur of afsluiting | Zonder afstand mogelijk als de beplanting niet hoger is dan de muur |
Bij een overtreding kan de buur de vrederechter om verwijdering of inkorting vragen. Je mag de boom niet zelf rooien. Een boom kan blijven staan door dertigjarige verjaring, een schriftelijke afspraak of rechtsmisbruik, bijvoorbeeld als de buur nauwelijks schade heeft en rooien een groot verlies veroorzaakt.
Ook correct geplante bomen kunnen bovenmatige hinder geven, zoals ernstige schaduw of gevaarlijke takken. Dan zijn maatregelen of compensatie op grond van artikel 3.101 mogelijk, ook al is de plantafstand correct.
Takken, wortels en vruchten: artikel 3.134
- Vraag eerst vriendelijk om overhangende takken te snoeien.
- Bij uitblijven van reactie stuur je een aangetekende ingebrekestelling.
- Gebeurt er binnen zestig dagen niets, dan kun je de overhangende takken onder de wettelijke voorwaarden zelf snoeien of laten snoeien op kosten van de buur.
Voor wortels bestaat een vergelijkbare regeling. Verkeerd snoeien, de procedure overslaan of de boom ernstig beschadigen kan je aansprakelijk maken.
Vruchten die vanzelf op jouw grond vallen, zijn van jou. Vruchten aan overhangende takken mag je niet plukken.
De gemene muur
Een gemene muur is eigendom van beide buren, zoals vaak de scheidingsmuur tussen woningen.
- Onderhoud en herstelling worden volgens hun rechten gedeeld.
- Elke buur mag de muur gebruiken voor een constructie of balken, mits de regels en de rechten van de andere worden gerespecteerd.
- Wil je tegen een niet-gemene muur bouwen, dan kun je in principe de gemeenheid verwerven door de helft van de waarde van het gebruikte muurdeel en de grond te betalen. Een schriftelijke, vaak notariële afspraak voorkomt discussie.
- Afstand doen van de gemeenheid kan onderhoudskosten vermijden, behalve als de muur het eigen gebouw ondersteunt.
Ramen, uitzichten en toegang
- Uitzichten: pas de oudere afstanden van 1,90 m voor een recht uitzicht en 0,60 m voor een schuin uitzicht niet zonder meer op nieuwe ramen toe. Laat de actuele regels van Boek 3, de datum van het raam en eventuele erfdienstbaarheden eerst controleren. Vaste ondoorzichtige lichtopeningen vallen niet noodzakelijk onder dezelfde regeling.
- Ladderrecht, artikel 3.67: voor onderhoud aan muur, haag of gevel mag je na voorafgaande verwittiging tijdelijk het naburige terrein betreden. Een weigering vergt een geldige reden; schade moet worden vergoed.
- Recht van uitweg: een ingesloten terrein zonder voldoende toegang tot de openbare weg kan tegen vergoeding een doorgang over naburige grond verkrijgen.
Wat bij een conflict?
- Praat rustig: vaak begint het met een misverstand.
- Leg afspraken vast per brief en zo nodig aangetekend.
- Probeer burenbemiddeling; veel gemeenten bieden die gratis aan.
- Vraag een gratis verzoening bij de vrederechter. Een advocaat is niet verplicht.
- Lukt dat niet, dan kan de vrederechter het burengeschil beslechten, ongeacht het bedrag.
Controleer ook het gemeentelijk politiereglement voor lawaai, maaien en barbecues. Een omgevings- of stedenbouwkundige vergunning kan bijkomende bouwafstanden opleggen.
Veelgestelde vragen
Op welke afstand mag ik bomen planten?
In beginsel twee meter voor bomen, struiken en hagen hoger dan twee meter; een halve meter voor andere beplanting. Lokale regels of schriftelijke afspraken kunnen afwijken.
Mag ik overhangende takken zelf afzagen?
Volg eerst artikel 3.134: een aangetekende ingebrekestelling en zestig dagen wachten. Snoei zorgvuldig en respecteer de overige voorwaarden.
Wat is bovenmatige burenhinder?
Hinder die normale burenongemakken overschrijdt, zoals aanhoudend lawaai, ernstige schaduw of scheuren. Compensatie kan ook zonder fout verschuldigd zijn.
Van wie zijn gevallen vruchten?
Vruchten die vanzelf op jouw grond vallen zijn van jou. Je mag niet van de takken van de buur plukken.
Welke rechter behandelt een burengeschil?
De vrederechter. Begin zo mogelijk met een gratis verzoeningspoging.
Infocheck.be is geen officiële website. Bij oudere aanplantingen, ramen, akten of erfdienstbaarheden is een individuele beoordeling nodig. Vraag advies vóór je snoeit, bouwt of juridische stappen zet.
Onze gidsen over nieuwe wetten
- De nieuwe erfwet
- Pensioenmalus en -bonus vanaf 2027
- Langdurige ziekte en re-integratie
- Ziekteverlof en gewaarborgd loon
- IGO: bedragen en controles
- Gezinshereniging: de wet van 2025
- Moederschaps-, geboorte- en ouderschapsverlof
- Belgische nationaliteit en aangekondigde hervorming
- Mede-eigendom en reservefonds
- Burenhinder, bomen en gemene muren