Kort: als de prijzen stijgen, worden Belgische lonen automatisch aangepast. De referentie is de afgevlakte gezondheidsindex, die Statbel maandelijks berekent. Elke sector bepaalt wanneer en hoe: jaarlijks, zoals PC 200 in januari, elk kwartaal of met 2 % na overschrijding van een spilindex, zoals bij de overheid. De werkgever moet de toepasselijke indexering uitvoeren.
Vul je brutoloon en het percentage in: bekijk de stijging, de grens van 4 000 euro en je nieuwe loon.
Het principe: je koopkracht beschermen
Als de prijzen stijgen, kun je met hetzelfde loon minder kopen. Automatische indexering vangt dat op: je brutoloon stijgt met het percentage van de prijsstijging, gemeten volgens een vaste methode.
Het is geen echte loonsverhoging: je koopkracht neemt niet toe, maar wordt behouden. Zonder indexering zou je elk jaar een deel verliezen van wat je met je loon kunt kopen.
Het systeem bestaat al tientallen jaren en geldt voor vrijwel alle Belgische werknemers. De concurrentiewet van 1996 waarborgt het: bijkomende verhogingen worden door de loonnorm beperkt, de indexering blijft behouden. De recente uitzondering is de beperking voor lonen boven 4 000 euro in 2026 en 2028, hieronder uitgelegd.
Drie indexcijfers om te kennen
1. De consumptieprijsindex
Statbel, het Belgische statistiekbureau, meet elke maand de prijsontwikkeling van een korf goederen en diensten die gezinnen kopen: voeding, huur, energie, kleding en ontspanning. Dit meet de inflatie.
2. De gezondheidsindex
Dit is dezelfde index zonder tabak, alcoholhoudende dranken, benzine en diesel. Hij bestaat sinds 1994 en dient als basis voor de indexering van lonen, uitkeringen en huurprijzen.
3. De afgevlakte gezondheidsindex
Om schokken te beperken gebruikt men het gemiddelde van de laatste vier maanden. Dit is de afgevlakte gezondheidsindex. Hij reageert trager dan de inflatie: een sterke prijsstijging deze maand is pas vier maanden later volledig zichtbaar.
Sinds januari 2026 geldt een nieuwe basis: 2025 = 100. Daarom lijken de waarden lager dan voordien, rond 100 in plaats van 130. Het mechanisme verandert niet.
De spilindex bij de overheid
De spilindex is een drempel. Overschrijdt de afgevlakte gezondheidsindex die, dan stijgen sociale uitkeringen en overheidswedden met 2 %. Daarna wordt een nieuwe drempel vastgelegd die 2 % hoger ligt.
Voorbeeld: de spilindex van 100,28 werd in juni 2026 overschreden. Uitkeringen en overheidswedden stegen in september 2026 met 2 %. De volgende drempel is 102,29. Het Federaal Planbureau verwachtte in deze prognose een overschrijding in november 2026.
Sinds de programmawet van 18 juli 2025 volgt de verhoging in beginsel drie maanden na de overschrijding. Voordien stegen de uitkeringen de volgende maand en de overheidslonen twee maanden later.
Ook sommige privésectoren gebruiken een eigen spilindex, bijvoorbeeld handel, grootdistributie en de non-profitsector.
Elke sector heeft eigen regels
In de privésector leggen paritaire comités de indexering vast. In deze overlegorganen onderhandelen werkgevers en vakbonden. Er bestaan er meer dan honderd. Hun collectieve arbeidsovereenkomsten, of cao's, bepalen:
- Wanneer: jaarlijks, tweemaal per jaar, elk kwartaal, maandelijks of na een spiloverschrijding.
- Hoe: welke indexmaanden men voor het percentage vergelijkt.
- Op welke lonen: alleen minimumschalen of ook hogere werkelijke lonen.
| Systeem | Voorbeeldsector | Werking |
|---|---|---|
| Jaarlijks op vaste datum | PC 200, metaal PC 111 en 209 | Eén jaarpercentage in januari of juli |
| Per kwartaal | Bouw, PC 124 | Kleine stijging elke drie maanden |
| Maandelijks of tweemaandelijks | Energie, petroleum, banken | Regelmatige kleine aanpassingen |
| Spilindex (+2 %) | Overheid, grootdistributie, non-profit | 2 % na overschrijding van de drempel |
Je paritair comité staat op je loonfiche of in je contract, bijvoorbeeld 'PC 200' of '200.00'. Onze gids per sector bespreekt de grootste.
Het bekendste voorbeeld: PC 200
Meer dan een half miljoen bedienden vallen onder PC 200. Hun loon wordt elke 1 januari geïndexeerd. Men vergelijkt het gemiddelde van de afgevlakte gezondheidsindex van november en december met dezelfde maanden van het jaar voordien.
Voor januari 2026: (133,07 + 133,33) ÷ (130,22 + 130,42) = 1,0221, of 2,21 %. De aanpassing geldt voor minimumschalen én werkelijke lonen. Zie indexering in PC 200 voor regels en historiek.
Je loonindexering berekenen
Voorbeeld: 2 800 euro bruto met 2,21 % indexering geeft 2 800 × 1,0221 = 2 861,88 euro, een maandelijkse stijging van 61,88 euro bruto.
Sinds 1 juni 2026 speelt de beperking boven 4 000 euro mee. Onze rekenhulp voor loonindexering houdt daarmee rekening en raamt ook netto.
De grens in 2026 en 2028
De federale regering beperkt de indexering voor hogere inkomens tweemaal, in 2026 en 2028. De programmawet die eind mei 2026 werd aangenomen bepaalt:
- Voor de eerste twee procentpunten indexering na 1 juni 2026 worden alleen de eerste 4 000 euro van het voltijdse basisbrutoloon geïndexeerd: maximaal 80 euro bruto per maand.
- Boven 2 % wordt het volledige loon opnieuw normaal geïndexeerd.
- Voor sociale uitkeringen ligt de grens op 2 000 euro bruto.
- De werkgever stort de helft van de gerealiseerde besparing als matigingsbijdrage door aan de staat.
Onder 4 000 euro bruto verandert niets. Lees de beperking van de loonindexering.
Wat je werkgever moet doen
Indexering volgens een algemeen verbindend verklaarde sectorale cao is automatisch en verplicht. Je hoeft niets aan te vragen. De werkgever past ze op de afgesproken datum toe op de loonfiche van die maand.
Ontbreekt de indexering, spreek dan eerst je personeelsdienst aan. Een fout bij het sociaal secretariaat kan gebeuren, zeker bij een begrenzing. Komt er geen oplossing, dan kunnen de vakbond of de inspectie Toezicht op de Sociale Wetten van de FOD Werkgelegenheid helpen. Achterstallig loon kan met terugwerkende kracht worden gevorderd.
Veelgestelde vragen
Is indexering hetzelfde als een loonsverhoging?
Nee. Indexering compenseert prijsstijgingen en behoudt je koopkracht. Een baremieke, onderhandelde of prestatiegebonden verhoging komt daarbovenop en verhoogt je koopkracht werkelijk.
Worden zelfstandigen geïndexeerd?
Nee. Zelfstandigen bepalen zelf hun prijzen. Automatische indexering geldt voor werknemers, ambtenaren en uitkeringsgerechtigden.
Kan mijn loon dalen als de prijzen dalen?
Dat hangt af van de sectorale cao. In de praktijk is het zeer zeldzaam: prijzen dalen zelden lang genoeg om de afgevlakte gezondheidsindex te doen dalen.
Waar vind ik de maandelijkse gezondheidsindex?
Statbel publiceert de consumptieprijsindex en de gezondheidsindex aan het einde van elke maand, doorgaans op de laatste werkdag.
Vergelijk je nettoloon vóór en na indexering.
Onze gidsen over loonindexering
- Loonindexering 2026
- De grens van 4 000 euro (2026–2028)
- Kalender van de volgende indexering
- PC 200: regels en historiek
- Je indexering en netto berekenen
- Indexering bij de overheid
- Loonindexering 2025
- Dienstencheques: geïndexeerde lonen
- Indexering per paritair comité
- Januari 2027: de simulator
Bronnen
- Statbel: gezondheidsindex
- Securex: de indexering van PC 200 voor 2026 is bekend (2,21 %)
- Easypay Group: spilindex overschreden in juni 2026
- RTBF: Planbureau verwacht volgende indexering in februari 2027 (oktober 2026)
- La Libre: begrensde indexering in privé- en overheidssector (september 2026)
- UCM: inflatie en loonindexeringen 2026
Infocheck.be is geen officiële website. De bedragen zijn ramingen en toekomstige percentages zijn prognoses. Controleer je persoonlijke situatie bij je werkgever, sociaal secretariaat, vakbond of de bevoegde overheidsdienst. Je loonfiche en de toepasselijke sectorale cao zijn doorslaggevend.